a
Ana SayfaFatiha Suresi11. Er-Rahim de fiilî olan sıfat-ı gayriyeye imadır.

11. Er-Rahim de fiilî olan sıfat-ı gayriyeye imadır.

İşârâtü’l-İ’caz mütalaasına kaldığımız yerden devam ediyoruz:

الرَّحيمِ de fiilî olan sıfat-ı gayriyeye imadır. (İşârâtü’l-İ’caz)

Er-Rahim isminin fiilî sıfatlara olan imasına geçmeden önce fiilî sıfatların ne olduğunu öğrenelim:

Allah’ın fiilî sıfatları: Tahlik (yaratma), terzik (rızık verme), inşa (ilk başta yaratma), ibda (eşsiz bir şekilde yaratma), ihya (diriltme), ifna (yok etme), tasvir (şekil verme), inma (büyütme), tezyin (süsleme), tanzim (nizama koyma), tekmil (kemale ulaştırma), tenvir (nurlandırma), ba’s (öldürdükten sonra diriltme), in’am (nimetlendirme) ve terbiye etme gibi, fiille ilgili olan sıfatlardır. Bu sıfatların hepsi tekvin sıfatının manası içine girmektedir.

Her bir fiilî sıfatın hadsiz farklı tecellisi vardır. Mesela terbiye etmek tek bir fiilî sıfattır. Bu fiilî sıfatın had ve hesaba gelmeyen tecellileri vardır.

– Bütün âlemin terbiyesinden, semanın terbiyesine; yeryüzünün terbiyesinden, insanın terbiyesine…

– Hayvanatın ve nebatatın terbiyesinden; gözün, kulağın, ağzın, midenin terbiyesine…

– Alyuvarların, akyuvarların, bakterilerin terbiyesinden, mikropların terbiyesine kadar nice farklı terbiye tarzları vardır.

Bunların hepsi terbiye etme fiilî sıfatının tecellisidir. Diğer fiilî sıfatlar da bu şekilde düşünülmelidir.

— Peki, bu fiilî sıfatlara niçin gayrî sıfatlar denir?

Bunun sebebi şudur: Fiilî sıfatların meydana çıkması mahlukatın varlığına bağlı olduğu için bunlara gayrî sıfatlar denilir. Yoksa bu sıfatlar da Cenab-ı Hakk’ın zatına ait sıfatlardır. Ancak bu sıfatların tecellisi gayrın varlığına yani mahlukatın yaratılmasına bağlıdır. Bu sebeple de “gayrî sıfatlar” ismini alırlar.

Fiilî sıfatları bu şekilde tanıdıktan sonra, şimdi sıra geldi Rahim isminin bu fiillere olan imasına:

Saydığımız bütün bu fiilî sıfatlar ve sayamadıklarımız, Cenab-ı Hakk’ın tekvin sıfatının manası içine girse de bütün bu sıfatlar Rahim ismine dayanmakta ve Rahim ismi sebebiyle tecelli etmektedir. Şöyle ki:

Mesela rızıklandırmak, fiilî bir sıfattır. Cenab-ı Hakk’ın rızıklandırmasına sebep olan şey ise merhametidir. Eğer Rabbimiz kullarına acıyıp merhamet etmeseydi elbette onları rızıklandırmazdı. Demek, rızıklandırmak sıfat-ı fiilîyesi Rahim ismine dayanmakta ve Rahim ismi sebebiyle tecelli etmektedir.

Yine bir fiilî sıfat olan “Hayat verme” sıfatına bakalım:

Hayat vermek merhametin bir neticesidir. Eğer Rabbimiz merhamet sahibi olmasaydı ihya sıfatıyla tecelli etmez ve hiçbir mahlukuna hayat vermezdi. Demek, ihya fiili de yine Rahim ismine dayanmakta ve Rahim ismi sayesinde tecelli etmektedir.

Bu iki fiilî sıfat gibi, bütün fiilî sıfatlar Rahim ismine dayanmakta ve Rahim ism-i şerifi sebebiyle tecelli etmektedir. Cenab-ı Hak merhamet sahibi olduğu için besliyor, yaratıyor, terbiye ediyor, süslüyor, boyuyor, tanzim ediyor, tekmil ediyor ve hakeza…

İşte bu cihetten Rahim ismi, sıfat-ı fiilîyeye ima eder. Yani madem Allah var ve madem merhamet sahibidir, o hâlde elbette yaratacak, besleyecek, suret verecek, tekmil edecek, büyütecek, koruyacak, in’am edecek ve diğer fiilî sıfatlarlarıyla tecelli edecek.

İşte bu, Rahim isminin fiilî sıfatlara olan imasıdır.

Yazar: Sinan Yılmaz

Paylaş:
Bu Makaleyi Değerlendirin