a
Ana SayfaZekat12. Hangi mallar zekâta tabidir?

12. Hangi mallar zekâta tabidir?

Zekât verilen mallar beş sınıftır:

1. Altın ve gümüş paralar, altın ve gümüşün külçeleri ve bunların yerini alan paralar.

2. Ticari mallar.

3. Madenler.

4. Defineler.

5. Zirai ürünler ve evcil otlak hayvanları.

Ticaret malının zekâta tabi olması için şu dört şart aranır:

2. Ticari malın nisap miktarına ulaşması.

2. Üzerinden kamerî bir yılın geçmesi.

3. Niyetle birlikle fiilen ticarete başlanmış olması. Çünkü sadece niyetlenmek yeterli değildir.

4. Malların ticarete elverişli olması.

Meseleyi biraz daha genişletelim:

Zekâtı verilmesi gereken mal gerçekten veya hüküm bakımından artıcı bulunmalıdır. Böyle olmayan mallardan zekât gerekmez. Nisap miktarından fazla olması hükmü değiştirmez.

Gerçekten artıcılık ticaret, doğurma ve üreme yolu ile olur. Ticaret için kullanılan herhangi bir eşya ve hayvan zekâta tabi olduğu gibi, dölünü veya sütünü almak için yılın çoğunu kırlarda otlayarak geçiren hayvanlar da zekâta tabidir. Bu hayvanlara “saime” denir.

Hüküm itibariyle artış da çoğalmaya ve artmaya elverişli bulunan ve sahibinin elinde olan altın ve gümüşteki artıcılıktır. Altın ve gümüş ticarette kullanılmak suretiyle veya malların değiştirilmesine vasıta olmak yoluyla ihtiyaçları karşılar. Bu yönü ile bunlar yaratılış bakımından artmaya ve ticarete mahsustur. Bu sebeple, elde bulunan altın ve gümüş paralar, külçeler ve süs eşyaları nisap miktarına ulaşınca zekâta tabi olurlar. Kendileriyle ticarete niyet edilmese hatta nafakaya veya ev satın alınmasına harcanmak üzere saklansa bile hüküm böyledir.

Zekâtın farziyeti için tam bir mülkiyet bulunmalıdır. Bir malın mülkiyetiyle beraber onun elde de bulunması gerekir. Buna göre, bir kadın mehrini (nikah bedelini) eline geçirmedikçe onun zekâtı ile yükümlü olmaz. Çünkü o mehre malik ise de onu eline geçirmiş değildir. Yine elinde rehin mal bulunan bir kimseye rehinden dolayı zekât gerekmez. Çünkü rehin bir borç karşılığıdır; onu ele geçirip sahip olma hakkı yoktur.

Satın alınıp da henüz ele geçirilmemiş bir mal ise ele geçmiş hükmünde olarak zekâta tabidir. Bu nisaba girer ve ondan zekât vermek gerekir. Yine kuvvetli alacaklar zekâta tabidir. Kuvvetli alacağın ne olduğunu “Alacağın zekâtını vermek gerekir mi?” başlığından okuyabilirsiniz.

Yolculuk halinde bulunan kimse de malının zekâtını vermekle yükümlüdür. Her ne kadar bu kişi malını elinde bulundurmuyorsa da vekili aracılığı ile onu kullanmaya gücü vardır.

(Vehbe Zuhaylî, III, 256, 272, 298; Ömer Nasuhi Bilmen, Sf. 339, Madde 9/3-4)

Yazar: Sinan Yılmaz

Paylaş:
Bu Makaleyi Değerlendirin