a
Ana SayfaZekât14. Altın ve gümüşün zekâtı kıymetine göre mi yoksa ağırlığına göre mi verilir?

14. Altın ve gümüşün zekâtı kıymetine göre mi yoksa ağırlığına göre mi verilir?

Altının nisabı yirmi miskal, gümüşün nisabı ise iki yüz dirhemdir. Bu ölçüleri grama çevirdiğimizde, 85 gram altın ve 595 gram gümüş eder. Buna göre, 85 gram altını veya 595 gram gümüşü olan kimse -üzerinden bir kamerî yıl geçmesi şartıyla- bunların zekâtını öder.

Altın ile gümüşün zekâtlarında kıymetlerine değil, ağırlıklarına bakılır. Bunda ittifak vardır.

Mesela altından yapılmış bir tepsinin ağırlığı 60 gram olduğu hâlde, kıymeti 85 gramdan fazla bulunsa, ittifakla zekâta tabi olmaz. Ancak bununla beraber zekâta tabi başka bir mal bulunur da tamamı nisap miktarına ulaşırsa zekât gerekir. Gümüşün nisabı için de aynı şey söz konusudur.

Altın ve gümüşün zekâtı kendi cinslerinden olmayan bir mal ile ödenecek olursa ağırlıklarına değil, kıymetlerine bakılır. Bunda ittifak vardır. Eğer kendi cinsleriyle ödenecek olursa, İmam-ı Azam ile İmam Ebû Yusuf’a göre, ağırlıkları esas alınır; İmam Züfer’e göre kıymetlerine bakılır; İmam Muhammed’e göre ise fakir için daha faydalı olana itibar edilir.

Mesela 85 gram ağırlığında bulunan altın bir bilezik, kendisindeki sanat cihetiyle 100 gram kıymetinde bulunsa, bu durumda bakılır:

Eğer zekâtı para ya da gümüş gibi başka bir cinsten verilecek olursa, ağırlığı olan 85 grama değil, kıymeti olan 100 grama bakılarak zekâtı verilir. Bunda ittifak vardır.

Eğer zekâtı kendi cinsinden olan altın ile verilecek olursa, İmam-ı Azam ile İmam Ebû Yusuf’a göre, ağırlığı olan 85 gram altına göre verilmesi gerekir. İmam Züfer’e göre, kıymeti olan 100 gram altına göre verilmesi gerekir. İmam Muhammed’e göre ise -fakirin faydasına olan taraf tercih edileceğinden dolayı- kıymeti olan 100 gram altına göre verilmesi gerekir. Aynı şey gümüş için de geçerlidir.

Yine 100 gram has altın için, 1 gram has altın kıymetinde olan 2.5 gram karışık altın verilse, bu, İmam-ı Azam ve İmam Ebû Yusuf’a göre yeterli olur. Çünkü ağırlık bakımından istenen miktara eşittir. Kıymet olarak eksiklik bu iki imama göre fark etmez. Fakat İmam Züfer ile İmam Muhammed’e göre bu yeterli olmaz. Çünkü kıymet bakımından istenen değerden daha azdır.

Demek, İmam-ı Azam ve İmam Ebû Yusuf kıymete değil, ağırlığa itibar ediyor. İmam Züfer kıymete, İmam Muhammed ise fakirin faydasına olan tarafa itibar ediyor.

Bu misalin aksine olarak, 100 gram karışık altın için 2.5 gram karışık altın kıymetinde 1 gram saf altın verilse, bu, İmam-ı Azam ile İmam Ebû Yusuf’a göre yeterli olmaz, çünkü ağırlık esasına göre noksandır. Fakat İmam Züfer’e göre yeterlidir, çünkü kıymet bakımından eşitlik vardır. İmam Muhammed’e göre de fakirin faydasına uygun olduğundan caizdir.

Böyle ihtilaflı meselelerde ihtiyatlı davranıp zekâtı buna göre vermek takvaya daha uygun olandır.

(Ömer Nasuhi Bilmen, Sf. 353, Madde 52, 54)

Yazar: Sinan Yılmaz

Paylaş:
Bu Makaleyi Değerlendirin