a
Ana SayfaFatiha Suresi29. Cem sigasıyla zikredilen “na’büdü” deki zamir üç taifeye işarettir…

29. Cem sigasıyla zikredilen “na’büdü” deki zamir üç taifeye işarettir…

İşârâtü’l-İ’caz mütalaasına kaldığımız yerden devam ediyoruz:

Cem sigasıyla zikredilen  نَعْبُدُ  deki zamir üç taifeye işarettir. (İşârâtü’l-İ’caz)

(Cem: Çoğul)

Arapçada  أَعْبُدُ  “Ben ibadet ederim.” manasında olup müfred-mütekellim sigadır.  نَعْبُدُ  ise “Biz ibadet ederiz.” manasında olup cemi-mütekellim sigadır.

Bu makamda soru şudur:

— Namaz kılan ya da Kur’an’ı okuyan kişi tek başına bir fert iken, niçin “ben” yerine “biz” demektedir ve bu “biz” ile kimler kastedilmiştir?

Üstadımız bu soruya, “Cem sigasıyla zikredilen  نَعْبُدُ  deki zamir üç taifeye işarettir.” diyerek cevap vermektedir.  نَعْبُدُ  deki zamir, “biz” manasındaki müstetir (gizli)  نَحْنُ  dur.

Üstadımız bu üç taifeyi şöyle izah ediyor:

Birincisi: İnsanın vücudundaki bütün aza ve zerrata râcidir ki bu itibarla şükr-ü örfiyi eda etmiş olur. (İşârâtü’l-İ’caz)

(Râci olmak: Dönük olmak, ait olmak)

Buna göre, insan “Biz ibadet ederiz.” dediğinde, bu “biz” ile aza ve zerratını kastetmektedir. Gözünü, dilini, kulağını, elini, ayağını ve bütün maddi azalarını; aklını, kalbini, hayalini ve bütün manevi latifelerini; hatta zerrat ve hüceyratını dahi kastedip, bu “biz”in içine dâhil etmektedir. Bununla da şükr-i örfiyi eda etmiş olur.

Şükr-i örfi: Allah’ın insana ihsan ettiği maddi ve manevi her bir uzvunu ve duygusunu O’nun emrettiği yerde sarf etmesidir.

– Dili ile zikretmesi, şükretmesi ve hakkı söylemesidir.

– Kulağı ile hakkı işitmesi ve mahlukatın tesbihatını dinlemesidir.

– Gözü ile sanat-ı İlahiyeyi görmesidir.

– Aklı ile o sanat eserlerinde tecelli eden esmayı keşfetmesidir.

– Ayağı ile hakka yürümesi ve bunlar gibi, her bir aza ve latifesini Allah’ın emrettiği şekilde kullanmasıdır.

Bunu yapan şükr-i örfiyi eda etmiş olur.

Kişi,  إِيَّاكَ نَعْبُدُ  “Ancak sana ibadet ederiz.” dediğinde, bütün aza ve cihazatını bu “biz”in içine dâhil eder ve şu manayı düşünür:

— Ya Rabbi, bütün azalarımı, latifelerimi, maddi ve manevi bütün cihazatımı sana ibadet yolunda kullanıyor ve her şeyimle sana ibadet ediyorum…

Üstadımız ikinci taifeyi şöyle izah ediyor:

İkincisi: Bütün ehl-i tevhidin cemaatlerine aittir. Bu cihetle şeriata itaat etmiş olur. (İşârâtü’l-İ’caz)

Namaz kılan,  إِيَّاكَ نَعْبُدُ  “Ancak sana ibadet ederiz.” dediğinde, sanki bütün ehl-i tevhid bir saf olmuş, o da bu safın içinde bir fert olarak, bütün saftaki Müslüman ve muvahhidleri kastederek  إِيَّاكَ نَعْبُدُ  der; “Ya Rabbi, bütün bu cemaat-i uzma hep birlikte sana ibadet ediyoruz.” manasını düşünür.

Üstadımız dedi ki: Bu cihetle şeriata itaat etmiş olur.

Bunun manası herhâlde şudur: Saf suresinde şöyle buyrulmuş:

إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُم بُنيَانٌ مَرْصُوصٌ  Şüphesiz Allah, kendi yolunda sanki (kurşunla) kenetlenmiş bir bina gibi, saf tutarak (omuz omuza) savaşanları sever. (Saf 4)

Bu ayet gibi, diğer ayetler ve hadis-i şerifler Müslümanlarla bir saf olmayı, omuz omuza vermeyi ve kenetlenmeyi emretmektedir. İşte insan  نَعْبُدُ  derken bu manayı düşünür, Müslümanlarla omuz omuza olur ve şeriatın bu emrine itaat etmiş olur.

Yine namazı cemaatle kılmak şeriatın bir emridir. Kişi namazı tek başına dahi kılsa,  نَعْبُدُ  derken kendini bu cemaatin içinde farz eder, hayalen de olsa şeriatın cemaat emrine itaat etmiş olur.

Üstadımız üçüncü taifeyi de şöyle izah ediyor:

Üçüncüsü: Kâinatın ihtiva ettiği mevcudata işarettir. Bu itibarla, şeriat-ı fıtriye-i kübraya tabi olarak hayret ve muhabbetle kudret ve azametin arşı altında sâcid ve âbid olmuş olur. (İşârâtü’l-İ’caz)

(Sâcid: Secde eden / Âbid: İbadet eden)

Üçüncü taife de zerrattan şemse kadar şu mevcudattır. İnsan  نَعْبُدُ  dediğinde, bütün hayvanatı, nebatatı, cemadatı ve bütün eşyayı arkasına alır. Adeta onların vekili olarak bütün kâinatın ibadetini Allah’a takdim eder.

Şeriat-ı fıtriye-i kübra: Şu âlemde cari olan kanunlar ve varlıklara yüklenen vazifelerdir. Her bir mahluk bu kanunlara itaat etmekle ve kendisine yüklenen vazifeyi yapmakla şeriat-ı fıtriye-i kübraya itaat etmiş olur.

– Tavuğun yumurtlaması,

– Arının bal yapması,

– İneğin süt vermesi,

– İpek böceğinin ipeği dokuması vs. hep bu şeriat-ı fıtriye-i kübraya bir itaattir ve onların bir nevi ibadetidir.

İşte insan  نَعْبُدُ  diyerek,

– Önce kendisi bu şeriat-ı fıtriyenin hükümlerine tabi olur.

– Sonra şeriat-ı fıtriye-i kübraya itaat eden bütün mahlukatı arkasına alır.

– Sonra bütün mahlukatın vekili makamında hepsinin ibadetini Allah’a takdim eder.

– Sonra mahlukatın bu şeriat-ı fıtriyeye itaatlerine ve zerre miktar hadlerini aşmamalarına hayret ve muhabbet eder.

– Sonra da onları bu vazifelerde çalıştıran kudret ve azametin arşı altında sâcid ve âbid olur.

Kardeşlerim, her zaman aynı şeyi söylüyor, bazen de tekrar sebebiyle sıkıyorum. Ama önemine binaen bu noktaya ne kadar vurgu yapılsa azdır. Bu nokta şudur:

Risale-i Nurları anlamak için değil, amel etmek için okumalıyız. Bu makamda Üstadımız  نَعْبُدُ  deki cem sigasının hikmetini ve “biz” zamirine râci olan üç taifeyi anlattı.

— Şimdi, biz namaz kılarken  إِيَّاكَ نَعْبُدُ  dediğimizde bu üç taifeden hiçbirini düşünmezsek bu dersin bir önemi kalır mı?

Evet, ilim tahsili ve mütalaa sevaptır. Ancak asıl önemli olan ilmi amele dökebilmektir. Bunun için de gayret göstermeli ve emek vermeliyiz. İnşallah bu ders bizim için bir milat olsun. Artık  إِيَّاكَ نَعْبُدُ  dediğimizde, bu üç taifeden birisini arkamıza alalım ve bu tefekkürle namazımızı kılalım.

Bu dersimizde şu bölünün mütalaasını yaptık:

Cem sigasıyla zikredilen   نَعْبُدُ  deki zamir üç taifeye işarettir:

Birincisi: İnsanın vücudundaki bütün aza ve zerrata râcidir ki bu itibarla şükr-ü örfiyi eda etmiş olur.

İkincisi: Bütün ehl-i tevhidin cemaatlerine aittir. Bu cihetle şeriata itaat etmiş olur.

Üçüncüsü: Kâinatın ihtiva ettiği mevcudata işarettir. Bu itibarla, şeriat-ı fıtriye-i kübraya tabi olarak hayret ve muhabbetle kudret ve azametin arşı altında sâcid ve âbid olmuş olur. (İşârâtü’l-İ’caz)

Yazar: Sinan Yılmaz

Paylaş:
Bu Makaleyi Değerlendirin