a
Ana SayfaCümle İzahları4. Er-Rahman dahi ne ayn ne gayr olan sıfat-ı seb’aya remizdir.

4. Er-Rahman dahi ne ayn ne gayr olan sıfat-ı seb’aya remizdir.

Bu dersimizde İşârâtü’l İ’caz eserinden şu cümlenin izahını yapacağız:

Er-Rahman dahi ne ayn ne gayr olan sıfat-ı seb’aya remizdir. (İşârâtü’l İ’caz)

Rahman isminin sıfat-ı seb’aya olan remzine geçmeden önce sıfat-ı seb’anın ne olduğunu öğrenelim:

Sıfat-ı seb’a “yedi sıfat” demektir. Bu yedi sıfat şunlardır: Hayat, ilim, irade, sem’ (işitmek), basar (görmek), kudret ve kelamdır. Mâturîdîler bu sıfatlara bir de tekvin sıfatını eklerler. Üstadımız burada “yedi sıfat” diyerek sekizinci sıfat olan tekvin sıfatını dâhil etmemiş ve Eşarîlerin görüşünü tercih etmiştir.

Bu sıfatlar Cenab-ı Hakk’a ne ayn ne de gayr olan sıfatlardır. Yani bu sıfatlar mefhum ve kavram itibariyle Allah’ın zatı değildir. Zat sıfattan başkadır. “Ona ayn değildir.” cümlesiyle bu mana kastedilmiştir. Ancak bu sıfatlar var olma bakımından Allah’tan gayrı da değildir. Yani bu sıfatlar Allah’ın ezelî ve ebedî sıfatlarıdır ve zatı ile kaimdir.

Demek, bu yedi sıfat Allah’ın zatından farklı oldukları için “ayn” değildir. Allah’ın zatıyla kaim oldukları için de “gayr” değildir. Ne ayndır ne de gayr.

Rahman isminin bu yedi sıfata remiz olması da şudur:

Rahman ismi Rezzak yani rızık veren manasındadır. Rızkı verenin elbette hayat sahibi olması gerekir. Hayatı olmayan rızkı veremez. İşte Rahman ismi bu cihetten Allah’ın hayat sahibi olduğuna işaret eder.

Rızık verilen mahlukların bir vücudu vardır. Onları öyle hikmetle yaratmak irade sahibi olmayı, ilmi ve kudreti olmayı gerektirir. İradesi olmayan ve onların varlığını yokluğuna tercih edemeyen onları yaratamaz; onlara o farklı şekil ve cihazları veremez. İlmi olmayan hikmetle icad edemez. Kudreti olmayan yoktan halk edemez. Madem etmiştir o hâlde irade sahibidir, ilim sahibidir ve kudret sahibidir. İşte rızıklandırılan varlıklar bu cihetle Allah’ın irade, ilim ve kudret sıfatlarına işaret eder.

Hem rızkı veren elbette rızık verdiğini görecek, onun sesini işitecek ve -aralarında vasıta bulunduğu takdirde- ona cevap verecek, onunla konuşacak. Bunlar da Allah’ın basar, sem’ ve kelam sıfatlarını ispat eder.

Gördüğünüz gibi, Rahman ismi Allah’ın yedi sıfatını ispat etmektedir. Bu ispatın daha çok ciheti vardır. Biz yüzden birini söylemedik. Diğer kısımları Risale-i Nur’a havale ediyoruz.

Yazar: Sinan Yılmaz

Paylaş:
Bu Makaleyi Değerlendirin