32. Ravi sayısına göre hadis çeşitleri

Hadis Savunması isimli eserimizin Otuz İkinci Dersindeyiz. Bu dersimizde, “ravi sayısına göre hadis çeşitleri”ni inceleyeceğiz. Ravi sayısına göre hadisler ikiye ayrılır:

  1. Mütevatir hadis,
    2. Ahad hadis.

MÜTEVATİR HADİS

Mütevatir hadis: Her tabakada, yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün olmayan bir topluluğun rivayet ettiği hadislerdir.

 Sahabe, tabiîn, tebe-i tabiîn ve diğer tabakalarda hadisin ravilerinin sayısının çok olması, o haberin kesinlik kazandığını gösterir. Bu bakımdan mütevatir hadisler, kendilerinden hiç şüphe edilmeyen en sahih hadislerdir.

Mütevatir hadisle amel etmek farz olup, onu inkâr eden dinden çıkar. Mütevatir hadisler, delil olma bakımından Kur’an’a yakın kuvvettedir.

 Mütevatir hadisler ikiye ayrılır:

  1. Lafzî mütevatir,
    2. Manevî mütevatir.

Lafzî Mütevatir: Tüm ravilerin aynı lafızlarla rivayet ettikleri hadistir. Mesela:

“Kim bilerek bana yalan söz isnat ederse, cehennemdeki yerine hazırlansın.” (Buhârî, Enbiya, 50; Müslim, Zühd, 72)

hadisi, lafzî mütevatir bir hadistir. Bu hadis, Peygamber Efendimiz (asm)’ın ağzından bu şekilde çıkmış ve bütün raviler tarafından bu şekilde nakledilmiştir.

Mütevatir hadisin ikinci çeşidi, “manevi mütevatir”dir.

Manevî Mütevatir: Lafzı farklı olmakla beraber, tüm ravilerin aynı anlamla rivayet ettikleri hadistir. Dua sırasında ellerin kaldırılmasını, bu çeşit mütevatire örnek gösterebiliriz. Çünkü Peygamberimiz (asm)’in dua sırasında ellerini kaldırdığına dair, yüz kadar hadis rivayet edilmiştir. Fakat bunlar değişik olaylarla ilgili, değişik şekillerde ve farklı ifadelerle nakledilmiştir…

AHAD HADİS

Ravi sayısına göre hadislerden ikincisi “ahad hadis”tir.

Ahad Hadis: Mütevatir hadislerin dışında kalan bütün hadislere verilen genel isimdir.

Hadisin ravi sayısı herhangi bir tabakada mütevatir derecesine ulaşmamışsa, hadis, ahad hadisler arasında yer almış olur. Yani hadisi nakleden sahabe, tabiîn, tebe-i tabiîn ve sonraki tabakalarından bir tabakada, hadisi rivayet edenler azalmışsa, artık bu hadis mütevatir olmaz, ahad hadis olur.

Ahad hadisler, rivayet eden ravilerin sayılarına göre üçe ayrılır:

  1. Meşhur hadis,
    2. Aziz hadis,
    3. Garib hadis.

Meşhur hadis: Her tabakada en az üç ravisi bulunan hadislerdir.

Tarifte yer alan “en az üç ravi” şartı, ilk tabaka olan sahabede aranmaz. Buna göre, her tabakada en az üç ravisi olduğu halde, bir veya iki sahabeden rivayet edilen hadisler de meşhur hadis sayılırlar.

Hatta şöyle olsa: Mesela bir hadisi 10 sahabe rivayet etse; 10 sahabeden bu hadisi 20 tabiîn alıp nakletse, daha sonra tebe-i tabiîn devrinde ya da sonrasında bu hadisi 3 kişi nakletse, artık bu hadis mütevatir olmaz. Bir tabakada üç raviye düşmesi sebebiyle bu hadis, “meşhur hadis” olur.

Ahad hadisin ikinci çeşidi aziz hadistir.

Aziz hadis: Herhangi bir tabakada ravi sayısı en az ikiye düşmüş olan hadislerdir.

Bazı tabakalarda üç veya üçün üstünde ravisi bulunan bir hadis, tabakaların birinde iki raviye düşecek olsa, bu hadis meşhur olmaktan çıkar ve “aziz hadis” olur.

Ahad hadisin üçüncü çeşidi garib hadistir.

Garib hadis: Herhangi bir tabakada tek bir ravisi bulunan hadistir.

Bir hadis her tabakada mütevatir hadis olacak kadar çok ravi tarafından nakledilse, sadece bir tabakada tek bir ravisi bulunsa, bu hadis mütevatir hadis olmaz, “garib hadis” olur.

Bu tanımlarla, mütevatir hadisin kuvvetini ve mütevatir hadisi inkâr edenin niçin kafir olduğu daha kolay anlaşılır.  Bir hadis mütevatir olabilmek için kaç süzgeçten geçiyor, ondan sonra mütevatir oluyor. Sonra da hadis ilmini hiç bilmeyen birisi çıkıyor, mütevatir hadise “Bu uydurmadır.” diyor. Cahile ne denir, Allah hidayete erdirsin.

Ravi sayısına göre hadis çeşitleri konusuna burada noktayı koyalım. Bir sonraki dersimizde, Sıhhat derecesine göre hadis çeşitleri”ni işleyeceğiz. O derste buluşuncaya kadar Allaha emanet olun.

(13 kez ziyaret edildi, Bugün 1 ziyaret)

İlgili Videolar

Playlists Have This Video

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir