5. “Orada asırlar boyu kalırlar.” ayetinin manası

Eserimizin bu Beşinci Dersinde, bir sözde delile cevap vereceğiz. Kâfirlerin cehennemden çıkacağını iddia edenler diyorlar ki:

Nebe suresinde şöyle buyrulmuş:  لاَبِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا  Onlar cehennemde asırlar boyu kalırlar. (Nebe, 78/23) Ayette geçen “asırlar boyu” ifadesi, sonlu bir zamandır. Ne kadar uzun da olsa, asırlar bir gün biter. Bu da ispat der ki, cehennemin bir sonu vardır.

İşte onlar böyle diyorlar. “Cehennemde asırlar boyu kalırlar.” ifadesi, kâfirlerin cehennemden çıkacağına bir delilmiş. Şimdi bu ayetin doğru manasını verelim ve onların bu şüphelerini izale edelim.

Bu ayet-i kerime 3 farklı şekilde tefsir edilmiştir. Birinci izah, aynı zamanda İmam Zeccac’ın da tercihidir. Bu izahın özü şudur:

Ahirette birçok azap çeşidi vardır. Ayette bu azap çeşitlerinden biri bildirilir ve bunun asırlarca süreceği beyan edilir. Bu azap bitince başka bir azaba geçilir. Bu durumda, “Orada asırlar boyu kalırlar.” ayeti, devamıyla birliktedir ve mana şu şekildedir:

لاَبِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا  Onlar orada asırlar boyu kalırlar. O asırlarda  لاَ يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا Orada bir serinlik tatmazlar  وَلاَ شَرَابًا إِلاَّ حَمِيمًا وَغَسَّاقًا  kaynar su ve irinden başka bir içecek de tatmazlar.

İşte kaynar suyun ve irinin içileceği bu azap, asırlar boyu devam edecektir. Sonra bu azap bitecek ve başka bir azap başlayacaktır. Bu şekilde azap, sonsuza kadar devam edecektir. Demek, “Orada asırlar boyu kalırlar.” ifadesi, genel bir ifade değil, kaynar suyun ve irinin içileceği zaman dilimine ait bir ifadedir. Kaynar suyun ve irinin içileceği asırlar bittiğinde azapları bitmiyor, başka bir azaba geçiliyor ve azap sonsuza kadar böyle devam ediyor…

Ayetin ikinci izahı da şu şekildedir:

“Onlar orada asırlar boyu kalırlar.” ifadesinde “onların” kim olduğu, bir önceki ayette şöyle açıklanır:

لِلطَّاغِينَ مَآبًا  “Cehennem azgınlar için varılacak yerdir. ” Bu ayetteki “azgınlar” ifadesiyle kâfirler değil, günahkar Müslümanlar kastedilmiş olabilir. Günahkar Müslümanlar bir müddet cehennemde yandıktan sonra cehennemden çıkacaktır. İşte ayetin devamı olan, “Onlar orada asırlar boyu kalırlar.” ifadesi, Müslümanların günahkarları hakkında olup, onların bir müddet sonra cehennemden çıkacağını haber vermektedir. Bu ihtimale göre, ayetin kâfirlerle alakası yoktur.

Ayetin üçüncü izahı da şu şekildedir:

“Onlar orada asırlar boyu kalırlar.” ayeti kâfirler hakkında olup, manası şu şekildedir: Ayette “asır” değil “asırlar” geçmektedir. Asrın sonu vardır, ama asırların sonu yoktur. Bir asır biter başka bir asır başlar; o biter, sonraki başlar ve bu sonsuza kadar bu şekilde devam eder. Dolayısıyla “asırlar” ifadesiyle “ebediyet” kastedilmiştir.

“Onlar orada asırlar boyu kalırlar.” ayetini üç farklı şekilde tefsir ettik:

  1. Ayet ya kaynar suyun ve irinin içileceği zaman dilimini ifade ediyor.
  2. Ya günahkâr Müslümanlar hakkındadır.
  3. Ya da bir asrın bitip diğerinin başlamasıyla azap ebediyete kadar devam eder manasındadır.

Bu makamda şöyle denilse: Niçin ayeti böyle anlamak zorundayım? Ben ayeti, kâfirlerin asırlar sonra cehennemden çıkacağı şeklinde anlamak istiyorum. Buna ne mani var?

Buna mani, Kur’an’ın diğer ayetleridir:

  • İki yerde, Bakara suresi 167 ve Maide suresi 37. ayetlerde وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ “Onlar ateşten çıkıcı değildirler. ” buyrulmuş.
  • Cehennem azabının anlatıldığı 5 yerde عَذَابٌ مُقِيمٌ  ifadesi kullanılmış.   مُقِيمٌ kelimesi “sürekli, devamlı, bitmeyen, baki” manasındadır. Demek kâfirler için sürekli olan, devamlı olan, bitmeyen, baki bir azap var.
  • 3 yerde kâfirler hakkında, خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا “Onlar cehennemde ebedidirler.” denilmiş. Onların cehennemden çıkmayacakları “ebeden” kelimesiyle tekit edilmiş.
  • Yine 5 yerde لاَ يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ “Onlardan azap hafifletilmez.” buyrulmuş.

Daha bunlar gibi başka ayetler de var. Bu ayetlerde, kâfirlerin cehennemde ebedi kalacağı bildirilmiş. Eğer “Onlar orada asırlar boyu kalırlar.” ayetini, kâfirlerin cehennemden çıkacağı şeklinde anlarsak, bu ayetleri nasıl izah edeceğiz? Halbuki bu ayeti, zikrettiğimiz 3 vecihten biriyle tefsir etmek mümkündür. Bu mümkünü bırakıp, diğer bütün ayetlere gözü kapatıp, ayete dilediğiniz manayı veremezsiniz. Eğer bunu yaparsanız, Kur’an’da ihtilaf olmuş olur. Halbuki Rabbimizin beyanıyla, Kur’an’da ihtilaf yoktur. Yani hiçbir ayet, diğer bir ayetin manasını karşı gelmez. Hepsinin bir yolla izahı vardır.

Son olarak, meseleyi bir usul kaidesiyle izah edelim:

Lafzın hükme delaleti “mantuk” ve “mefhum” olmak üzere iki çeşittir. Mantuk: Ayetin, kelimeleriyle ifade ettiği açık manadır. Mefhum ise, lafzın söylenildiği alanın dışında kalan, fakat yine lafızdan anlaşılan manadır.

Daha kısa bir ifadeyle, “mantuk”, açık mana; “mefhum” ise dolaylı manadır.

Kâfirler hakkındaki “Onlar ateşten çıkıcı değildirler.”, “Onlar orada ebedidirler.” gibi ayetlerin mantuğu, yani lafzın açık manası, kâfirlerin cehennemde ebedi kalacağıdır. “Onlar orada asırlar boyu kalırlar.” ifadesinden, kâfirlerin cehennemden çıkacağını anlamak ise mefhumdur. Zira ayette kâfirlerin çıkacağından değil, asırlar boyu kalacağından haber verilmektedir. Asırlar boyu kalmaktan, bir gün çıkacaklar ifadesini anlamak mefhumîdir.

Kaide şudur ki: Mantuk ile mefhum karşı karşıya gelirse, mantuk tercih edilir. Çünkü mantukta açık ve doğrudan bir mana vardır. Mefhumda ise dolaylı bir mana vardır. Açık mana, dolaylı manaya tercih edilir. Bu da bizi, kâfirlerin cehennemde ebedi kalacağı neticesine götürür.

Dersimizi burada noktalayalım. Bir sonraki derste görüşünceye kadar Allaha emanet olun.

(82 kez ziyaret edildi, Bugün 1 ziyaret)

İlgili Videolar

Playlists Have This Video

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir