6. “Gökler ve yer durdukça cehennemdedirler.” ayetinin manası

Eserimizin bu Altıncı Dersinde, kâfirlerin cehennemden çıkacağını iddia edenlerin, şu sözlerine cevap vereceğiz. Onlar diyorlar ki: Hud suresinde şöyle buyrulmuş:

فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا Şakilere gelince فَفِي النَّارِ  ateştedirler لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ  onlar için orada bir soluyuş ve hıçkırış vardır   خَالِدِينَ فِيهَا onlar orada kalırlar مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ  Gökler ve yer durdukça إِلاَّ مَا شَاءُ رَبُّكَ   Rabbinin dilediği müstesna (Hud, 11/106-107)

Bu ayette kâfirlerin cehennemde kalışları, gökler ve yerin durma şartına bağlanmıştır. Gökler ve yer ebedi değildir ve kıyametle yok olacaktır. Bu durumda cehennemin de ebedi olmaması gerekir.

İşte onlar böyle diyorlar. Ayetteki “Gökler ve yer durdukça…” ifadesi, cehennemin ebedi olmadığına delilmiş. Onların bu sözüne karşı cevap olarak deriz ki:

Ayette belirtilen gökler ve yer, bu dünyaya ait gökler ve yer olmayıp, ahiretin gökleri ve yeridir. Ahirette gök ve yer olduğuna delil, İbrahim suresi 48. ayettir. Bu ayette şöyle buyrulur:

يَوْمَ تُبَدَّلُ اْلأَرْضُ غَيْرَ اْلأَرْضِ وَالسَّمَاوَاتُ  O gün yeryüzü bir başka yere, gökler de başka göklere çevrilir.

Bu ayet, ahiretin yer ve gökleri olduğuna delildir. Zaten sema, başın üstünde bulunan ve bizi gölgelendiren her şeyin adıdır. Arz ise, ayağımızla üzerine bastığımız yerdir. Elbette cennette, üzerinde durulacak bir mekan ve o mekanın üzerinde bir yer vardır. Üzerinde durulacak o yere “arz”, o kısmın üstüne de “sema” denir.

Kâfirlerin cehennemde kalışları, işte ahiretteki bu arz ve semavatın devam şartına bağlanmıştır. Ahiretteki arz ve semavat ebedi olduğundan, kâfirlerin cehennemde kalışları da ebedi olur.

Bu konudaki ikinci cevap da şudur:

Ayette geçen “gökler ve yer durdukça” tabiri mecaz bir ifadedir. Araplar bir şeyin devam etmesini ve ebediliğini haber vermek için, farklı ifadeler kullanmışlardır. “Gece kararıp etrafı örttüğünde”, “Sel alıp gittiğinde” “Gece gündüz değişip durduğunda” gibi ifadeler, Araplarca ebedilik için kullanılan ifadelerdir. “Gökler ve yer durdukça” ifadesi de böyle bir ifadedir ve ebedilik için kullanılmaktadır.

Cenab-ı Hak bu ifadeyle bir teşbihte bulunmuş ve Arapların kullandığı bir deyimle, cehennemin ebediliğini beyan buyurmuştur. Unutmayalım ki, Kur’an Arapça indirilmiştir ve saff-ı evveldeki muhatabı Araplardır. Dolayısıyla Arapça nazil olan ve en evvel muhatabı Araplar olan bir kitapta, Arapların kullandığı teşbihlerin bulunması kadar doğal bir durum yoktur.

Eğer şöyle bir soru sorulursa: Niçin Cenab-ı Hak ebediliği,  خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ile beyan etmeyip, “Gökler ve yer durdukça” ifadesiyle beyan etmiştir?

Bunun sebebi şudur: Çünkü “Gökler ve yer durdukça” ifadesinde, kalplere bir korku vermek ve okuyanı dehşete düşürmek vardır. Yine bu ifadede, azabın süresinin, insan aklının anlayamayacağı kadar uzun olduğu manası vardır.

İşte işin azametini ortaya koymak için ve azabın süresinin uzunluğuna dikkat çekmek için, bu ifade tercih edilmiştir.

Ayetin devamında olan “Rabbinin dileği müstesna” ifadesiyle, cehennemden çıkacak olan günahkâr Müslümanlara dikkat çekilmiştir. Evet, cehennem şakiler için ebedidir; ancak iman sıfatını taşıyan şakiler, cehennemde ebedi kalmayacak ve imanları hürmetine sonunda oradan çıkacaklardır. Hatta iman sahibi bir kısım şakiler, cehenneme girmeden affedilecek, ve direkt cennete girecektir. Bu, Rabbimizin fazlıdır ve bu fazla, “Rabbinin dileği müstesna.” ifadesiyle dikkat çekilmiştir.

Arapça bilenler için şunu da ifade edelim:

Akıl sahipleri için olan   مَنْ  edatının yerine, akılsızlar için olan مَا   edatının kullanılma sebebi, maksadın şahıslar değil, sayı olmasından dolayıdır.

Sözün özü: Ayetteki “Gökler ve yer durdukça…” ifadesinin, kâfirlerin cehennemden çıkacağına dair hiçbir delaleti yoktur. Bu ayetteki gökler ve yer, ya ahiretin gökleri ve yeridir. Onlar da ebedidir. Bu durumda cehennemin de ebedi olması gerekir. Ya da bu ifadeyle teşbih yapılmış ve ebediyet kastedilmiştir.

Dersimizi burada tamamlayalım. Bir sonraki derste görüşünceye kadar Allah’a emanet olun.

(54 kez ziyaret edildi, Bugün 1 ziyaret)

İlgili Videolar

Playlists Have This Video

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir