9. Mutezile’nin bir sözde deliline cevap

Kerametin hak olduğuna dair eserimizin Dokuzuncu dersindeyiz. Bu dersimizde, kerameti inkâr eden Mutezile’nin, bir sözde deliline cevap vereceğiz. Cin suresinin 26 ve 27. ayetlerinde şöyle buyrulmuş:

  عَالِمُ الْغَيْبِ (Allah) gaybı bilendir.    فَلاَ يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا  Gaybını hiç kimseye açmaz.   إِلاَّ مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ  seçtiği resul müstesna...

Yani gaybı ancak seçtiği resullere açar.

Mutezile bu ayeti gösterip şöyle diyor: Bu ayette, kerametin bulunmadığına bir delil vardır. Çünkü bu ayette Allah Teala, gaybı bildirmeyi, sadece seçtiği resullere has kılmıştır. Kendilerine keramet nispet edilen veliler ise resul değillerdir. Bu da ispat eder ki, veliler gaybtan haber veremezler.

İşte kerameti inkâr den Mutezile böyle diyor ve kerametin bir nevi olan gaybtan haber vermenin, veliler için mümkün olmadığını söylüyor. Büyük müfessir Fahreddin-i Razi Hazretleri, Mutezile’ye şöyle cevap veriyor:

“Allah gaybını hiç kimseye açmaz.” ayetindeki gaybtan maksat, kıyamet vaktidir. Gaybın, kıyamet vakti olduğuna delil şunlardır:

  1. Bu ayetten bir önceki ayette şöyle buyrulmuştur:

De ki: Tehdit edildiğiniz (azabın) yakın mı, yoksa Rabbimin ona uzun bir müddet mi tayin ettiğini ben bilmem. (Cin, 72/25)

Bu ayette, Efendimiz (asm)’ın “Ben bilmem” dediği şey, kıyametin vaktidir. İşte bu ayetten sonra, şu ayet gelir: “Allah gaybını hiç kimseye açmaz.” Bu ayetteki gayb, bir önceki ayette belirtilen gayb olmalıdır ki, o da kıyametin kopma vaktidir. Bu izahla anlaşıldı ki, sadece seçilmiş resullere bildirilen gayb, kıyametin kopma vaktidir; gaybın diğer meseleleri değildir…

Ayetteki “gayb” ifadesiyle, kıyametin kopma vaktinin kastedildiğine İkinci Delil şudur: Ayetteki  غَيْبِهِ  ifadesindeki “gayb” lafzı, müfred bir kelimedir. Müfred kelimeler tek bir ferde işaret ederler. Dolayısıyla bu kelimeyi, tek bir gayba hamletmek yeterli olur. O tek gayb da kıyametin kopma vaktidir. Bu kelimenin, bütün gaybları ifade ettiğine dair hiçbir delil yoktur.

Ayetteki “gayb” ifadesiyle, kıyametin kopma vaktinin kastedildiğine Üçüncü Delil şudur: Ayetteki  غَيْبِهِ  ifadesinde “gayb” lafzı, aynı zamanda muzaf bir kelimedir. Muzafun ileyh olan zamir marife olduğundan, muzaf da marife kabul edilir. Bu, Arapça bir kaidedir. Marife isimler, belirli bir şeyden bahseden isimlerdir. Dolayısıyla “gayb” kelimesiyle, belirli bir gaybtan bahsedilmiş olmalıdır. Bu belirli gayb da kıyametin kopma vaktidir.

O halde, bir önceki ayetle birlikte, ayetin manası şöyle olur:

De ki: Tehdit edildiğiniz (azabın) yakın mı, yoksa Rabbimin ona uzun bir müddet mi tayin ettiğini ben bilmem. (Allah) gaybı (yani kıyamet vaktini) bilendir. Gaybını (yani kıyamet vaktini) hiç kimseye açmaz. Seçtiği resul müstesna.

Bu makamda şöyle bir soru sorulabilir. Ayette, “Ancak gaybı seçtiği resullere açar.” buyrulmuş. Eğer ayetteki gayb kıyamet vaktiyse; Allah kıyamet vaktini resullere de bildirmemiştir. Bunun izahı nedir?

Fahreddin-i Razi Hazretleri bu soruya şöyle cevap veriyor:

Buradaki “resul” ifadesiyle kastedilen meleklerdir. Resul kelimesi Kur’an’da birçok yerde, melekler için de kullanılmıştır. Şura suresi 51. ayette, İsra suresi 95. ayette, A’raf suresi 37. ayette ve daha birçok yerde, Allah meleklerden resul olarak bahsetmiştir. Bu ayetteki durum da böyledir. Ayetteki “resul” ifadesiyle kastedilen meleklerdir. Allah kıyametin kopma vaktini, kıyametin kopması yaklaştığında meleklere açıklayacaktır. Zira Cenab-ı Hak şöyle buyurmuştur:

O gün gök bulutlarla parçalanacak ve melekler indirilecek. (Furkan, 25/25)

İşte o zaman, meleklerin kıyametin koptuğunu anlayacaklarında şüphe yoktur.

Bu dersle şunu da öğrenmiş olmalıyız:

Bazen itikadınıza muhalif bir delil sunulur. Bu delil size çok kuvvetli gelir. Sakın bu durumda sarsılmayın. Şunu bilin ki, o sözde delili, Ehl-i sünnet alimleri çürütüp çöpe atmıştır. Ya bir bilene sorun ya da kitaplardan araştırıp cevabını öğrenin. Ama sakın, içinizde büyümesine müsaade etmeyin…

Kardeşlerim, ilmi bir ders oldu. Böyle ilmi meseleleri, bazen bir defa dinlemekle anlamak mümkün olmayabilir. Eğer meseleyi tam anlayamadıysanız, tekrar seyretmenizi tavsiye ediyorum. Unutmayın, itikada ait meseleleri ne kadar çok dinlesek, ne kadar çok okusak, o ölçüde alemimize yerleşir.

Bir sonraki derste buluşuncaya kadar Allah’a emanet olun…

(35 kez ziyaret edildi, Bugün 1 ziyaret)

İlgili Videolar

Playlists Have This Video

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir