a
Ana SayfaOruç9. Oruca ne zaman niyet edilir?

9. Oruca ne zaman niyet edilir?

Ramazan orucu, nafile oruçlar ve günü belirlenmiş muayyen adak oruçları için zeval vaktine kadar niyet edilebilir.

Zeval vakti: Güneşin tam tepeye ulaştığı vakittir. En basit hesaplamayla, öğle namazına yaklaşık 45 dakika kalınca zeval vakti girmiş olur.

Buna göre, ramazan orucuna, nafile oruçlara ve muayyen adak oruçlarına akşamdan niyet etmeyen kişi, zeval vaktine kadar bu oruçlara niyet etse, bu niyet geçerlidir.

Kaza orucu, kefaret orucu ve günü belirlenmemiş adak oruçları için ise imsak vaktinden önce niyet etmek gerekir. Bu oruçlara imsak vaktinden sonra niyet edilemez.

Buna göre, mesela bir kimse kefaret orucu tutmaya başlasa ve yirmi gün peş peşe orucunu tutsa, yirmi birinci gün niyet etmeyi unutsa ve sabah namazına kalktıktan sonra niyet etse, bu durumda, kefaret olarak tuttuğu yirmi gün oruç nafileye döner, kefarete tekrar başlaması gerekir. Çünkü kefaret orucuna imsak vaktinden önce niyet etmek gerekmektedir. İmsak vakti girdikten sonra kefarete niyet edilirse, bu niyet geçerli olmaz. Kefaret orucuna başlayan birçok kişinin -kefaret orucunun niyet vaktini bilmediği için- orucu bozulmakta ama o bunun farkına varmamaktadır.

Bundan da kıssadan hissemiz şu olsun:

Bir ibadeti eda edecek olan önce ibadetin nasıl eda edileceğini öğrenmeli, edaya ondan sonra başlamalıdır.

Oruçta niyet vakitlerini ezberlemekte güçlük çekenlerin şu kaideyi öğrenmesi yeterli olacaktır: Kuvvetli olan, zayıf üzerine bina edilemez.

Bu kaideyi şimdi, oruç vakitleri üzerinde tahlil edelim:

Ramazan ayının her günü ramazan orucu için farz olarak başlar. Zevalden önce niyet edildiğinde, farz niyeti, farz olarak başlayan bir gün üzerine bina olur. Farzın farz üzerine bina edilmesi caizdir. Bu sebeple, ramazan orucuna zevalden önce niyet edilebilir.

Ramazan ayı dışındaki günler ise nafile oruç olarak başlar. Eğer zevalden önce bir nafile oruca niyet edilirse, nafile üzerine nafile binmiş olur ki bu da caizdir. Farz farzı taşıyabileceği gibi, nafile de nafileyi taşır.

Eğer kefaret orucuna zevalden önce niyet edilirse, bu durumda şu olur:

Her gün nafile olarak başlayan bir gündür. Kefaret orucu ise farzdır. Farz nafile üzerine bina edilemez. Bu sebeple, kefaret orucu geçersiz olur. Eğer kefaret niyetini imsak vaktinden önce yapsaydı, nafile günü farza çevirmiş olup, farzı farzın üzerine bina etmiş olurdu.

Şu noktayı iyi kavrayalım:

Ramazan hariç her gün nafile olarak başlar. Bu gün üzerine ancak nafile oruç bina edilebilir. Bu sebepten dolayı, mesela kaza orucuna imsak vaktinden önce niyet etmek gerekir. Çünkü kaza orucu farzdır; farz olan, nafile olarak başlayan bir gün üzerine bina edilemez. Zira kaidemiz şuydu: Kuvvetli olan, zayıf üzerine bina edilemez.

Farz kuvvetlidir, nafile ise zayıftır. Ya farz farz üzerine bina edilir ya da nafile nafile üzerine bina edilir. Farz veya vacip, nafile üzerine bina edilemez.

Yine belli günde tutulması adanmış bir oruç olsa, mesela “Bu perşembe oruç tutmak üzerime vacip olsun.” denilse, bu durumda, perşembe günü vacip oruç için başlayan bir gün olur. Eğer zevalden önce niyet edilirse, vacip vacibin üzerine bina edilmiş olur ki bu caizdir. Demek, günü belirli adak oruçları için zevalden önce niyet edilebilir.

Ama günü belirtilmeden oruç adansa, mesela “Üzerime bir gün oruç tutmak vacip olsun.” denilse, bu oruca imsak vaktinden önce niyet etmek gerekir. Eğer imsak girdikten sonra niyet edilirse, nafile olarak başlayan bir gün üzerine bir vacibin bina edilmesi olur ki nafile vacibe dayanamaz. Çünkü vacip nafileden kuvvetlidir.

Kısaca bir daha tekrar edelim: Kuvvetli olan, zayıf üzerine bina edilemez.

1. Ramazan ayı günleri farz oruç için başlar. Bu sebeple, ramazan orucuna zevalden önce niyet edilebilir.

2. Ramazan dışındaki bütün günler nafile oruç için başlar. Bu sebeple, nafile oruçlara zevalden önce niyet edilebilir.

3. Günü belirtilmiş adak orucunda, belirtilen gün vacip için başlar. Bu sebeple, günü belli olan adak oruçlarına zevalden önce niyet edilebilir.

4. Kefaret ve kaza oruçları için imsak vaktinden önce niyet edilmelidir. Çünkü bunlar farz oruçtur. Farz oruçlar, nafile olarak başlamış bir gün üzerine bina edilemez.

5. Günü belirtilmemiş adak oruçları için yine imsak vaktinden önce niyet edilmelidir. Çünkü bunlar vacip oruçtur. Vacip oruçlar, nafile olarak başlamış bir gün üzerine bina edilemez.

(el-Bedayî, II, 85; Fethu’l-Kadir, II, 43-60, 62; Merakı’l-Felah, 106; Vehbe Zuhaylî, III, 153)

Yazar: Sinan Yılmaz

Paylaş:
Bu Makaleyi Değerlendirin